Najkrócej
NPS (Net Promoter Score) to wskaźnik lojalności z jednego pytania: czy klient poleciłby firmę znajomemu, w skali od 0 do 10. Liczy się go jako odsetek promotorów minus odsetek krytyków. Czy wynik jest dobry, zależy od branży i od tego, jak zmienia się w kolejnych pomiarach.
- Jak: policz grupy 9-10 i 0-6, pasywnych zostaw w mianowniku.
- Liczby: średnia dla wszystkich branż to 15 (Responsly).
- Uwaga: poniżej około 100 odpowiedzi wynik jest orientacyjny.
- Dlaczego: pytanie otwarte po ocenie wyjaśnia, skąd wynik.
Co to jest NPS?
NPS to skrót od Net Promoter Score, po polsku „wskaźnik rekomendacji netto”. Mierzy gotowość klienta do polecenia firmy lub produktu, czyli przybliżenie jego lojalności.
Wskaźnik opracował Fred Reichheld z firmy doradczej Bain & Company, a spopularyzował go artykułem w Harvard Business Review w 2003 r.
NPS opisuje relację z marką, a nie zadowolenie z jednej wizyty czy rozmowy z konsultantem. Do oceny pojedynczego kontaktu służą inne wskaźniki: CSAT (zadowolenie) i CES (wysiłek klienta). NPS mierzy się w większych odstępach, a nie po każdej transakcji.
Jak brzmi pytanie i kim są promotorzy, pasywni i krytycy?
Badanie opiera się na jednym pytaniu: „Jak bardzo prawdopodobne jest, że polecisz [firmę] znajomemu lub współpracownikowi?”. Odpowiedź wybiera się na skali 11-punktowej od 0 do 10, z opisanymi końcami: „zdecydowanie nie” i „zdecydowanie tak”. Standardowa ankieta ma jeszcze drugie pytanie, otwarte, o powód oceny. Szerszy kwestionariusz ankiety wymaga starannego ułożenia pytań, aby zebrane wyniki były użyteczne.
Odpowiedzi dzielą się na trzy grupy:
| Ocena | Grupa | Co zwykle oznacza |
|---|---|---|
| 9-10 | promotorzy | klienci lojalni, skłonni polecać |
| 7-8 | pasywni (neutralni) | zadowoleni, ale bez zaangażowania, łatwo przechodzą do konkurencji |
| 0-6 | krytycy (detraktorzy) | klienci niezadowoleni, mogą zniechęcać innych |
Granica krytyków przebiega na ocenie 6 włącznie, a skala zaczyna się od zera. Zdarza się w opisach „1-6” albo „poniżej 6”, co jest błędem: ocena 0 też należy do krytyków, a szóstka też.
Zmiana brzmienia pytania albo skali na 1-5 czy 1-10 unieważnia progi grup. Taka ankieta nie jest już NPS i jej wyniku nie wolno porównywać z poprzednimi. To typowy błąd w badaniach: nazwa zostaje, a miarka jest inna.
Jak obliczyć NPS? Wzór
NPS = % promotorów – % krytyków. Pasywni nie wchodzą do odejmowania, ale zostają w mianowniku, czyli w podstawie, od której liczy się procenty.
Wynik mieści się od -100 (każdy badany jest krytykiem) do +100 (każdy jest promotorem). Zapisuje się go jako zwykłą liczbę, bez znaku %: „NPS wynosi 20”. Po angielsku mówi się o NPS score, czyli właśnie o tej liczbie.
- Zbierz odpowiedzi na pytanie 0-10 i policz ich liczbę: to mianownik.
- Policz odpowiedzi 9-10 (promotorzy) i 0-6 (krytycy), pasywnych zostaw w podstawie.
- Podziel obie liczby przez mianownik i zapisz jako procenty.
- Odejmij procent krytyków od procentu promotorów.
Mianownikiem jest liczba odpowiedzi na pytanie NPS, a nie liczba wysłanych zaproszeń. Osoby, które nie odpowiedziały, nie należą do żadnej grupy.
Przykład obliczenia krok po kroku
Przyjmijmy hipotetyczną ankietę po zakupie, n = 200 odpowiedzi:
| Grupa | Liczba odpowiedzi | Udział |
|---|---|---|
| promotorzy (9-10) | 90 | 45% |
| pasywni (7-8) | 60 | 30% |
| krytycy (0-6) | 50 | 25% |
NPS = 45 – 25 = 20. W arkuszu kalkulacyjnym wystarczą trzy zliczenia (promotorzy, pasywni, krytycy), dwa dzielenia przez liczbę odpowiedzi i jedno odejmowanie. Osobny kalkulator nie jest potrzebny.
Pułapka mianownika: gdyby pominąć pasywnych, w podstawie zostałoby 140 odpowiedzi, a NPS wzrósłby do około 29. Pasywni nie wchodzą do licznika, więc ich usunięcie z podstawy sztucznie zawyża oba udziały.
NPS to nie średnia ocen. Weźmy dziesięć hipotetycznych ocen: trzy siódemki, cztery ósemki, jedną dziewiątkę i dwie szóstki. Średnia wynosi 7,4 i wygląda przyzwoicie. Tymczasem promotor jest jeden, a krytyków dwóch, więc NPS wynosi -10. Wynik bez liczebności to dla mnie tylko liczba, dlatego obok NPS zawsze zapisuję n.
Jaki NPS jest dobry?
To zależy od branży: dodatni wynik oznacza przewagę promotorów nad krytykami, a punktem odniesienia jest średnia branży i własny poprzedni pomiar. Benchmark Responsly, oparty na danych ponad 10 000 organizacji z lat 2021-2026, podaje średnią dla wszystkich branż równą 15.
| Branża | Średni NPS |
|---|---|
| FMCG | 43 |
| usługi profesjonalne | 40 |
| e-commerce | 30 |
| bankowość | 25 |
| telekomunikacja | 24 |
| ubezpieczenia | 16 |
| wszystkie branże (średnia) | 15 |
| hotele | 8 |
| sektor publiczny | 5 |
Wynik 20 z naszego przykładu jest więc powyżej średniej ogólnej 15, ale poniżej średniej e-commerce (30). Gdyby to była firma ubezpieczeniowa, byłby powyżej średniej branży (16).
Często stosowana skala (powyżej 50 bardzo dobry, 30-50 dobry) jest tylko orientacją. Ważniejsze jest, czy wynik rośnie względem poprzedniej fali badania.

Ile odpowiedzi potrzeba, żeby NPS coś znaczył?
Poniżej około 100 odpowiedzi wynik jest orientacyjny, bo im mniejsza próba, tym więcej waży każda pojedyncza odpowiedź. Przeniesienie jednej osoby z promotorów do krytyków zmienia NPS o dwukrotność tej wagi:
| Liczba odpowiedzi (n) | Zmiana NPS po przejściu jednej osoby |
|---|---|
| 20 | 10 pkt |
| 50 | 4 pkt |
| 200 | 1 pkt |
| 500 | 0,4 pkt |
Przy 20 odpowiedziach spadek z 25 do 15 może wynikać z jednej osoby w złym dniu. Przy 500 taka zmiana już coś znaczy.
Ostrożności wymaga też dzielenie próby. Wynik ogólny bez segmentacji zaciera różnice między regionami i kanałami, ale ten sam wynik rozbity na pięć segmentów po 30 odpowiedzi staje się znowu niepewny. Wynik zależy też od tego, kto odpowiada. Jeśli ankietę wypełniają głównie najbardziej zaangażowani klienci, NPS będzie wyższy niż w całej bazie, dlatego dobór próby badawczej ma tu takie samo znaczenie jak jej liczebność.
Jakie są ograniczenia NPS?
NPS mówi „ile”, ale nie mówi „dlaczego”, mierzy deklarację, a nie zachowanie, i łatwo go zepsuć metodą. Typowe problemy:
- Zmiana skali lub brzmienia pytania: wynik przestaje być porównywalny z wcześniejszymi falami.
- Wliczenie ocen 7-8 do promotorów: wynik jest zawyżony, bo promotorami są wyłącznie oceny 9-10.
- Mieszanie pomiaru relacyjnego i transakcyjnego w jednym trendzie: wskaźnik relacji z marką zestawiony z oceną po jednej wizycie daje wykres, którego nie da się interpretować.
- Liczenie od liczby zaproszeń zamiast odpowiedzi: wynik zbliża się do zera niezależnie od zachowania klientów.
Wysoki NPS nie zawsze oznacza pełne zadowolenie, a niski nie musi oznaczać kryzysu, bo czasem wynika z nielicznej, ale głośnej grupy krytyków. Wynik trzeba czytać razem z komentarzami i segmentacją, a nie samodzielnie.
Jak połączyć NPS z pytaniem otwartym?
Pytanie otwarte zadane zaraz po ocenie wyjaśnia wynik. Dobrze działa jedno krótkie pytanie, np. „Co jest głównym powodem Twojej oceny?”. NPS zbiera się najczęściej ankietą CAWI, czyli online, i właśnie tam łatwo dodać pole na odpowiedź otwartą.
- Zadaj pytanie otwarte bezpośrednio po ocenie 0-10.
- Koduj odpowiedzi w powtarzające się przyczyny, osobno dla krytyków i promotorów.
- Przypisz każdej przyczynie właściciela problemu i sprawdź zmianę w kolejnej fali.
Częsty układ pomiaru to NPS jako wskaźnik relacyjny raz na kwartał, uzupełniony CSAT lub CES w konkretnych punktach styku, np. po zakupie czy kontakcie z obsługą. Dzięki temu widać zarówno kondycję relacji, jak i miejsca, w których się psuje.
Czy NPS mierzy skuteczność reklamy?
Nie wprost. NPS opisuje relację z marką i reaguje wolno, więc nie wykaże efektu pojedynczej emisji. Do oceny kampanii służy badanie skuteczności reklamy: pomiar przed i po emisji oraz wskaźniki samej kampanii. NPS może być w nim jednym ze wskaźników tła, bo pokazuje, czy po serii kampanii klienci chętniej polecają markę.
Czym różni się eNPS od NPS?
eNPS to NPS pracowniczy: to samo pytanie o polecenie, ale dotyczące pracodawcy, i ten sam wzór. Badani są pracownikami, więc wyniku eNPS nie porównuje się z NPS klientów.






Leave a Reply