Telemetria telewizyjna: jak mierzy się oglądalność w Polsce

Lidia Hajdukiewicz Avatar

6 min czytania

Salon wieczorem z włączonym telewizorem, dekoderem i pilotem na podłokietniku kanapy

Najkrócej

Telemetria telewizyjna to ciągły pomiar oglądalności w panelu gospodarstw domowych. Telemetr podłączony do telewizora zapisuje, jaki kanał jest włączony, a domownicy logują się pilotem, więc wiadomo, kto ogląda. Wynik jest szacunkiem z próby przeliczonym na całą populację i mówi o obecności przed ekranem, nie o uwadze. W Polsce dane rynkowe dostarcza Nielsen Audience Measurement, a panel liczył 2000 gospodarstw w 2016 r.

  • Liczby: panel Nielsena liczył 2000 gospodarstw w 2016 r.
  • Jak: rating to procent grupy, SHR to udział w oglądających
  • Uwaga: GRP liczy kontakty, a zasięg różnych ludzi

Co to jest telemetria telewizyjna?

To badanie oglądalności oparte na urządzeniach w domach panelistów, czyli osób wybranych do próby. Pomiar jest pasywny i ciągły, rejestrowany minuta po minucie, więc różni się od ankiety, w której respondent deklaruje z pamięci, co oglądał. Urządzenie w domu to telemetr, w branży także people meter (peoplemetr), a całą metodę nazywa się też badaniem telemetrycznym. Na podstawie tych danych podejmuje się decyzje o ramówce, o zdjęciu programu z anteny i o cennikach reklam.

Słowo „telemetria” oznacza również zdalny pomiar w medycynie (na przykład monitorowanie EKG) i w technice. Tutaj chodzi wyłącznie o telewizję.

Jak działa telemetr i pilot?

Telemetr jest podłączony do telewizora i dekodera w gospodarstwie panelowym. Pilot telemetryczny służy domownikom do zalogowania się: każdy ma swój przycisk i naciska go, gdy zaczyna oglądać. Pomiar odpowiada więc nie tylko na pytanie „co”, ale i „kto”.

Telemetr zapisuje:

  • czas włączenia i wyłączenia telewizora,
  • identyfikator stacji, czyli który kanał jest oglądany,
  • kto z domowników jest w danej chwili zalogowany.

Słaby punkt tej metody jest oczywisty: działa tylko wtedy, gdy widz faktycznie się zaloguje. Krytycy, w tym telewizja publiczna, nazywali ją z tego powodu deklaratywną. Telemetr pokazuje też tylko, że ktoś jest przed włączonym ekranem. Czy reklamę zauważył, zapamiętał i czy zadziałała, ustala dopiero badanie skuteczności reklamy, na przykład pretest i posttest.

Rozwój telewizji cyfrowej wymusił dostosowanie telemetrów do różnych dróg sygnału, także do oglądania na komputerach i urządzeniach przenośnych.

Jak powstaje panel gospodarstw domowych?

Panel to próba gospodarstw dobrana tak, by odwzorować strukturę demograficzną Polski. W 2016 r. panel Nielsena liczył 2000 gospodarstw, w których mieszkało ponad 5000 osób powyżej 4. roku życia (Wirtualnemedia.pl). Gospodarstwem domowym jest tu grupa osób, spokrewnionych lub nie, które razem mieszkają i wspólnie się utrzymują.

Panel rósł m.in. wraz z liczbą kanałów. Do końca 2014 r. miał 1700 gospodarstw, a wcześniej 1650 i 1250.

Zmienna doboru Co uwzględnia
Region podział terytorialny kraju
Wielkość miejscowości liczba mieszkańców miejscowości
Wielkość gospodarstwa liczba domowników
Rodzaj sygnału naziemny, kablowy, satelitarny
Liczba telewizorów jeden odbiornik lub więcej
Cechy domowników wiek, płeć, wykształcenie, grupa społeczno-zawodowa

Punktem wyjścia jest badanie założycielskie (Establishment Survey). Ustala ono, jaki odsetek gospodarstw ma telewizor, ile ma odbiorników i skąd pochodzi sygnał. Badanie odbywa się co roku w dwóch falach, wiosną i jesienią, i obejmuje 8 tys. gospodarstw losowanych z bazy adresów GUS, rekrutowanych telefonicznie i osobiście. Z tej bazy buduje się panel. Rotacja panelu polega na wymianie co roku 15–20% gospodarstw.

Skalę przeliczenia pokazuje inauguracyjny mecz Euro 2012 Polska–Grecja: obejrzało go 15,5 mln widzów, a za tym wynikiem stało kilka tysięcy osób w panelu. Dlatego przy wyniku dla wąskiej grupy celowej pytam zawsze, ilu panelistów za nim stoi. Im węższa grupa, tym mniej osób w próbie i tym bardziej wynik się waha.

Wykres słupkowy: wielkość panelu Nielsena w gospodarstwach, od 1250 do 2000
Wielkość panelu Nielsena w liczbie gospodarstw. Dane: Wirtualnemedia.pl, 2016

Kto mierzy oglądalność w Polsce?

Nielsen Audience Measurement, część Nielsen Company, jest jedynym dostawcą danych telemetrycznych dla stacji, domów mediowych i reklamodawców. Badania w Polsce prowadzi od 1996 r., a w 2016 r. mierzył oglądalność 164 stacji.

Wcześniej drugi pomiar prowadził TNS OBOP (później TNS Polska), ale tylko dla TVP. Telewizja publiczna przeszła na wyniki Nielsena w 2011 r. i od tego czasu rynek ma jedną „walutę”. Dzięki temu stacje, domy mediowe i reklamodawcy rozmawiają na tych samych liczbach.

Co oznaczają AMR, SHR, rating i zasięg?

AMR i rating opisują średnią widownię, SHR jej udział wśród wszystkich oglądających, a zasięg i GRP to, ilu ludzi i ile razy zobaczyło kampanię.

Wskaźnik Co mierzy Na jakie pytanie odpowiada
AMR (Average Minute Rating) średnia liczba widzów w przeciętnej minucie programu, bloku lub spotu ilu ludzi ogląda w typowej minucie?
Rating (AMR%) AMR jako odsetek populacji lub grupy celowej jaką część grupy zajmuje ta widownia?
SHR (share, udział) odsetek widzów kanału lub programu wśród wszystkich oglądających telewizję w tym samym czasie jak program wypada na tle konkurencji?
Zasięg (reach) liczba lub odsetek różnych osób z co najmniej jednym kontaktem ilu różnych ludzi zobaczyło przekaz?
GRP suma ratingów wszystkich emisji kampanii ile kontaktów zebrała kampania w przeliczeniu na grupę?

Przyjmijmy hipotetyczną grupę celową 1 000 000 osób:

  1. W przeciętnej minucie programu ogląda 50 000 osób z grupy, więc AMR wynosi 50 000, a rating 5%.
  2. W tym samym czasie telewizję ogląda łącznie 250 000 osób z grupy. Udział programu to 50 000 / 250 000, czyli SHR 20%.
  3. Spot wyemitowano 4 razy, za każdym razem przy ratingu 5%. Daje to 20 GRP (4 × 5).
  4. Zasięg spotu wynosi 12%, czyli 120 000 osób. Część widzów zobaczyła spot kilka razy, bo 4 emisje po 50 000 widzów to 200 000 kontaktów, ale tylko 120 000 różnych osób.

Wynika z tego, że średnia częstotliwość to 20 / 12, czyli około 1,7 kontaktu na osobę. GRP = zasięg × średnia częstotliwość.

Ten rachunek pokazuje dwie pułapki. Po pierwsze, wysoki SHR nie oznacza dużej widowni. Przyjmijmy, że w nocy telewizję ogląda 20 000 osób z grupy, a kanał ma AMR 6 000. Jego SHR wynosi 30%, a rating zaledwie 0,6%.

Po drugie, punkty GRP liczą kontakty, nie ludzi, więc 20 GRP nie znaczy, że spot zobaczyło 20% grupy. Jak mierzy się zasięg reklamy w różnych mediach, opisuje osobny artykuł.

Czym telemetria różni się od danych z dekoderów?

Dekoder wie, który kanał jest włączony, ale nie wie, ile osób i kto ogląda. Telemetr z pilotem odpowiada na pytanie „kto”, a dekoder tylko na „co”. Dlatego obie metody dają różne liczby. W 2017 r. TVP otrzymywała dane z dekoderów 180 tys. klientów Netii (Business Insider Polska).

Według Nielsena koncert transmitowany wtedy przez TVP oglądało średnio 3,5 mln widzów, a w szczycie 4 mln. Szacunek TVP z dekoderów wyniósł do 5,5 mln. Różnica nie dowodzi błędu żadnej strony: jedna metoda liczy ludzi w panelu, druga przelicza włączone odbiorniki. Wniosek praktyczny: porównuj oglądalność tylko w ramach tej samej metody.

Jak wykorzystać dane telemetryczne w ocenie kampanii?

Telemetria rozlicza dotarcie spotu: GRP i zasięg w grupie celowej. Efekt, czyli zapamiętanie czy sprzedaż, ocenia się osobno.

Dwie zasady dla marketera z małej lub średniej firmy:

  • Porównuj rating tylko w tej samej grupie celowej, bo ten sam program ma inny rating wśród osób 16–24 i wśród 50+.
  • Pytaj o zasięg obok GRP, bo dwie kampanie z 100 GRP mogą dotrzeć do bardzo różnej liczby ludzi.

Telemetria jest jednym ze wskaźników dotarcia. Pełny zestaw miar i dobór wskaźników do celu kampanii opisuje artykuł o tym, jak zmierzyć skuteczność reklamy.

Lidia Hajdukiewicz Avatar

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *